Je roept zijn naam en hij kijkt naar een mus. Je roept nog een keer, iets harder, en hij kijkt naar de buurhond. Herkenbaar?
Ik stond zelf ooit uitgeput in de tuin, met een zak koekjes in mijn hand en een steeds wanhopiger wordende stem, te proberen de aandacht van mijn hond te krijgen. Niets werkte. Wat ik toen nog niet begreep: naamrespons begint niet met roepen. Het begint bij het moment waarop je pup uit zichzelf naar jou kijkt, en bij een eigenaar die dat moment op tijd beloont.
Waarom roepen niet werkt
Als je pup net iets spannends ziet, staat hij op dat moment niet open voor jou. Roep je dan zijn naam, dan vraag je aandacht van een hond die er niet klaar voor is. Lukt het niet, dan roep je nog een keer. Je pup leert intussen vooral dat jouw stem een geluid is waar niets aan hoeft te gebeuren.
De omgekeerde route werkt beter. Je wacht op het moment dat hij zelf zijn aandacht naar jou verlegt, hoe kort ook, en dat moment maak je de moeite waard. Ik noem dat 'de blik naar jou toe'. Het lijkt een klein detail, maar het is de basis van bijna alle gehoorzaamheid die later volgt.
Waarom timing alles is
Ik had mijn hond ooit beloond voor het zitten, dacht ik. Ik had haar gevraagd te gaan zitten, ze zat, ik liep naar de keuken voor een extra stukje worst en kwam terug met de beloning. Maar tussen het zitten en de worst zaten tientallen seconden. Ze was gaan liggen, weer gaan zitten, had naar de deur gekeken en naar mij. Ik had geen idee welk moment ik had beloond. Zij ook niet.
Een hond legt vooral verband tussen zijn gedrag en wat er binnen een paar seconden gebeurt. Is dat venster voorbij, dan beloon je met pech iets heel anders dan je bedoelde. Dat verklaarde voor mij waarom veel van mijn eigen pogingen niet werkten: ik speelde een soort loterij.
Het markersignaal
De oplossing is een brug tussen het goede moment en de beloning: een kort, vast signaal dat het gewenste gedrag op de exacte seconde markeert. Ik gebruik het woord 'ja!', altijd op dezelfde toon. Sommige mensen gebruiken liever een clicker. Beide werken, zolang het signaal kort is, altijd hetzelfde klinkt en altijd gevolgd wordt door een echte beloning. Het signaal bevriest het juiste moment, ook als je het stukje voer pas een paar seconden later kunt geven.
Je pup moet eerst wel leren wat dat signaal betekent. Dat is een stap die ik zelf in het begin oversloeg.
Wat heb je nodig
Een lijn, kleine beloningen, je markersignaal en een rustige plek, zoals je eigen tuin of een rustige straat.
Stap voor stap
- Laad je markersignaal. Zeg 'ja!' en geef binnen een seconde een beloning, ongeacht wat hij op dat moment doet. Doe dit ongeveer twintig keer, verspreid over een paar korte sessies. Kijkt hij bij het woord direct naar jou of naar je hand? Dan is het signaal geladen.
- Ga naar een rustige plek en zeg niets. Geen naam, niet lokken. Loop rustig verder aan de lijn en laat hem de omgeving verkennen.
- Markeer de blik. Zodra hij uit zichzelf zijn kop naar je draait of oogcontact maakt, hoe kort ook, zeg je op dat exacte moment 'ja!'.
- Beloon vlak naast je been. De beloning mag iets later komen, het signaal heeft het moment al vastgelegd.
- Herhaal, in steeds andere omgevingen. Pas drukker als het in een rustige omgeving lukt.
In het begin gebeurt dit misschien maar een paar keer per wandeling. Dat is normaal. Hoe vaker je het herhaalt, hoe vaker hij vanzelf even naar je kijkt, simpelweg omdat hij heeft geleerd dat daar iets goeds gebeurt.
Van makkelijk naar moeilijk
Een fout die ik zelf vaak maakte: te snel te veel moeilijkheid. Het heeft weinig zin om dit voor het eerst te proberen op een druk kruispunt met tien afleidingen tegelijk. De kans dat je pup daar slaagt is klein, en zonder succesmomenten valt er niets te markeren en niets te leren.
Begin in de rustigste omgeving die je kunt vinden, met de kleinst mogelijke afleiding. Bouw pas op zodra het op het makkelijke niveau moeiteloos lukt. Dat klinkt traag, maar het is een stuk sneller dan steeds opnieuw beginnen.
Veelgemaakte fouten
- Zijn naam roepen of hem lokken. Dan vraag je aandacht in plaats van dat hij haar geeft.
- Te laat markeren. Zitten er tientallen seconden tussen zijn blik en je beloning, dan beloon je misschien iets anders dan de blik.
- Het signaal niet laden. Weet hij nog niet wat 'ja!' betekent, dan markeer je in het luchtledige.
- Inconsistent belonen. De ene keer rustig kijken belonen, de andere keer een enthousiaste sprong tegen je aan omdat het zo schattig was. Dan weet hij niet wat tot succes leidt.
- Meteen naar een drukke plek.
Wanneer ga je door
Bouw altijd op van weinig naar veel afleiding, nooit andersom. Dit is de tweede pijler van mijn methode, precieze timing van beloning. De grens vertelt je hond wat niet werkt, het moment van succes vertelt hem wat wél werkt. Ze werken alleen samen. Daarom gaat de volgende Training over de slappe lijn.
Twijfel je of het bij jouw pup werkt? Een ervaren trainer kan altijd meekijken.
Meer weten
Alles over timing en het markersignaal staat in hoofdstuk 5 en 7 van De Taal van de Herder.
Hoe gaat het bij jullie?
Hoe vaak kijkt jouw pup uit zichzelf naar je tijdens een wandeling? Deel het in de Silly Shepherds-groep, dan denken we mee.
